สวัสดีครับ… วันนี้เราจะมาพูดถึงภาพยนตร์เรื่องหนึ่งที่แบกรับความคาดหวังมหาศาล เปิดตัวท่ามกลางเสียงวิจารณ์และคำถามว่า “เร็วไปหรือเปล่า?”
เรากำลังพูดถึง The Amazing Spider-Man ของผู้กำกับ มาร์ก เว็บบ์ ที่เข้าฉายในปี 2012 ครับ
สิบปีหลังจากไตรภาคของ แซม ไรมี่ เพิ่งปิดฉากไปหมาดๆ (ถ้าเรานับจาก Spider-Man 3 ในปี 2007) โซนี่ตัดสินใจ “รีบูต” จักรวาลไอ้แมงมุมใหม่ทั้งหมด คำถามแรกที่ทุกคนคิดคือ “ทำไมเราต้องดูเรื่องราวกำเนิดสไปเดอร์แมนอีกรอบ?”
นี่คือความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดของหนังเรื่องนี้ครับ มันไม่ได้แค่ต้องสร้างตัวเองให้โดดเด่น แต่มันต้องต่อสู้กับภาพจำของ โทบีย์ แมไกวร์ ที่ยังคงชัดเจนในความทรงจำของผู้ชม
แต่วันนี้ เราจะไม่มานั่งเล่าว่า ปีเตอร์ ปาร์คเกอร์ โดนแมงมุมกัดยังไง ลุงเบนตายยังไง… เพราะคุณรู้เรื่องนั้นดีอยู่แล้ว สิ่งที่เราจะมาเจาะลึกกันคือ “หัวใจ” ที่แท้จริงของหนังเรื่องนี้ เราจะมาวิเคราะห์กันว่า มาร์ก เว็บบ์ พยายามสร้าง “สไปเดอร์แมน” ที่แตกต่างออกไปอย่างไร โดยเน้นไปที่ 3 เสาหลัก เนื้อเรื่องและโทน (ที่เปลี่ยนไป), งานภาพ (ที่สมจริงขึ้น) และการแสดง (ที่คือที่สุดของหนัง)
ถ้าคุณพร้อมแล้ว… เรามาเริ่มถอดรหัส “ความน่าทึ่ง” ที่ซ่อนอยู่ในการเริ่มต้นครั้งใหม่นี้กันครับ
ภาค 1 การเล่าเรื่องที่ไม่ใช่แค่ “พลังอันยิ่งใหญ่” แต่คือ “การค้นหาตัวตน” (The Narrative & Tone)
หากไตรภาคของไรมี่คือ “การ์ตูนคอมิกส์ที่มีชีวิต” ที่สว่างไสว สดใส และยึดมั่นในธีม “พลังอันยิ่งใหญ่มาพร้อมความรับผิดชอบอันยิ่งใหญ่” อย่างตรงไปตรงมา…
The Amazing Spider-Man (TASM) คือการฉีกหนีไปในทางตรงกันข้ามครับ มาร์ก เว็บบ์ (ผู้กำกับจากหนังรักอินดี้อย่าง 500 Days of Summer) เลือกที่จะเล่าเรื่องนี้ในโทนที่ “มืดมน” (Darker), “สมจริง” (Grounded) และ “เน้นอารมณ์” (Emotional) มากกว่า
ประเด็นที่หนังพยายามขายตั้งแต่แรกคือ “The Untold Story” หรือ “เรื่องราวที่ไม่เคยถูกเล่าขาน” ซึ่งหมายถึงปมปริศนาการหายตัวไปของพ่อแม่ปีเตอร์ (ริชาร์ด และ แมรี่ ปาร์คเกอร์)
นี่คือจุดเปลี่ยนที่สำคัญที่สุดในเชิงเนื้อเรื่องครับ
การเปลี่ยนแรงขับเคลื่อนของตัวละคร
สไปเดอร์แมนของไรมี่ ถูกขับเคลื่อนด้วย “ความรู้สึกผิด” (Guilt) ต่อการตายของลุงเบน พลังของเขาคือภาระที่ต้องแบกรับเพื่อไถ่โทษ
แต่สไปเดอร์แมนของ แอนดรูว์ การ์ฟิลด์ ถูกขับเคลื่อนด้วย “ความโกรธ” (Anger) และ “การค้นหา” (Searching)
ปีเตอร์ในภาคนี้ไม่ใช่เด็กเนิร์ดที่ถูกรังแกจนมุม เขากลายเป็นเด็กหนุ่มยุคใหม่ที่ “แปลกแยก” (Outcast) เขาเป็น “สเก็ตเตอร์บอย” ที่ฉลาดล้ำลึก แต่เก็บกดและมีปมในใจเรื่องพ่อแม่ทิ้งไป เขาต่อต้านสังคมแบบเงียบๆ การตายของลุงเบนไม่ได้ทำให้เขารู้สึกผิดอย่างเดียว แต่มัน “จุดไฟความโกรธแค้น” ให้เขาออกตามล่าคนที่ฆ่าลุง
หนังใช้เวลาส่วนแรกนานมากในการปูพื้นฐานทางอารมณ์นี้ เราจะเห็นปีเตอร์ในด้านที่ “ไม่น่ารัก” นัก เขาเถียงป้าเมย์ เขาทะเลาะกับลุงเบนจนนำไปสู่โศกนาฏกรรม นี่คือปีเตอร์ที่ “ยังไม่เป็นฮีโร่” เขาเป็นเพียงวัยรุ่นที่สับสนและได้รับพลังที่เขาไม่เข้าใจ
การที่หนังผูกปมเรื่องพ่อของเขาเข้ากับ “ออสคอร์ป” และการทดลองของ ดร.เคิร์ท คอนเนอร์ส (The Lizard) ทำให้การเดินทางของปีเตอร์ในภาคนี้ ไม่ใช่แค่การเรียนรู้ที่จะเป็นฮีโร่ แต่คือการ “ตามหามรดก” ที่พ่อทิ้งไว้ แมงมุมที่กัดเขา ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็น “โชคชะตา” ที่พ่อเขาสร้างไว้
จุดแข็งและจุดอ่อนของบทภาพยนตร์
จุดแข็งที่ชัดเจนคือการ “สร้างมิติ” ให้กับตัวละครครับ บทภาพยนตร์ให้พื้นที่กับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลอย่างมหาศาล (เดี๋ยวเราจะขยายความในพาร์ทการแสดง) หนังไม่รีบเร่งให้เขาสวมชุด แต่ให้เวลาเราสำรวจความเจ็บปวดของเขา
อย่างไรก็ตาม จุดอ่อนของบทก็คือการที่มัน “พยายาม” จะแตกต่าง แต่ก็ยัง “ติดกับดัก” ของการเป็นหนัง Origin Story อยู่ดี สุดท้ายเราก็ยังต้องเห็นฉากแมงมุมกัด, ฉากทดลองพลัง, ฉากลุงเบนตาย (แม้จะถูกตีความใหม่) และฉากที่เขาต้องต่อสู้กับวายร้ายที่มาจากการทดลอง… โครงสร้างหลักมันยังคงเดิม
และที่น่าเสียดายคือ “The Untold Story” ที่โหมโปรโมตไว้ หนังกลับ “เล่าไม่จบ” มันทิ้งเชื้อไว้มหาศาลเพื่อไปต่อในภาค 2 (ซึ่งเรารู้กันว่าเกิดอะไรขึ้น) ทำให้แกนหลักของเรื่องที่อุตส่าห์ปูมา มันดู “ค้างคา” เมื่อหนังจบลง
แต่ถ้าเรามองข้ามความค้างคานั้นไป สิ่งที่ The Amazing Spider-Man ทำสำเร็จในเชิงเนื้อเรื่อง คือการสร้าง “โทน” ใหม่ที่ชัดเจน มันคือหนังดราม่าวัยรุ่น (Teen Drama) ที่บังเอิญมีซูเปอร์ฮีโร่อยู่ในนั้น มันดิบกว่า หม่นกว่า และเจ็บปวดกว่าอย่างเห็นได้ชัด
ภาค 2 การแสดงที่ “แบก” หนังทั้งเรื่องไว้ (The Performances)
นี่คือจุดที่ผมขอยืนยันว่า The Amazing Spider-Man (2012) ทำได้ “ดีที่สุด” และเป็นเหตุผลหลักที่ทำให้หนังเรื่องนี้ยังคงอยู่ในใจของแฟนๆ จำนวนมาก
ถ้าเนื้อเรื่องคือการวางโครงสร้าง การแสดงคือ “หัวใจ” ที่สูบฉีดเลือดให้หนังเรื่องนี้มีชีวิต และชีวิตที่ว่านั้น… มัน “น่าทึ่ง” จริงๆ ครับ
แอนดรูว์ การ์ฟิลด์ ในบท ปีเตอร์ ปาร์คเกอร์/สไปเดอร์แมน
การเลือก แอนดรูว์ การ์ฟิลด์ คือการ “ตีความใหม่” ที่สมบูรณ์แบบ
แอนดรูว์ไม่ได้เล่นเป็น “ปีเตอร์ ปาร์คเกอร์” ที่เราคุ้นเคย เขาเล่นเป็นปีเตอร์ที่เหมือนหลุดมาจากคอมิกส์ยุค Ultimate Spider-Man เขาสูง, ล่ำสัน (แบบเด็กสเก็ต), และมีเสน่ห์ที่ “กระอักกระอ่วน” (Awkward Charm)
สิ่งที่แอนดรูว์ทำได้ดีอย่างเหลือเชื่อคือ “ภาษากาย” (Physicality)
- ในบทปีเตอร์ เขามีพลังงานล้นเหลือที่อัดอั้นอยู่ข้างใน เวลาเขาพูด เขาจะใช้มือไม้เยอะมาก เขาจะหลบตา เขาจะพูดติดอ่างเล็กน้อย มันไม่ใช่การติดอ่างแบบคนพูดไม่ชัด แต่มันคือการติดอ่างของ “คนที่คิดเร็วกว่าพูด” สมองของเขาประมวลผลเร็วจนปากตามไม่ทัน นี่คือการแสดงให้เห็นถึง “ความเป็นอัจฉริยะ” ของปีเตอร์โดยไม่ต้องใช้บทพูดอธิบาย
- ในบทสไปเดอร์แมน นี่คือจุดที่เขา “ปลดปล่อย” พลังงานนั้นออกมา สไปเดอร์แมนของแอนดรูว์ คือ “ความยียวน” ที่แท้จริง เขาพูดมาก พูดกวนประสาทศัตรู นี่คือ “Smart-Ass” Spider-Man ที่แฟนคอมิกส์รัก การเคลื่อนไหวของเขาไม่ใช่แค่แข็งแรง แต่ “ลื่นไหล” เหมือนแมงมุมจริงๆ (ซึ่งจะเชื่อมโยงกับงานภาพต่อไป)
ฉากที่ทรงพลังที่สุดของเขาไม่ใช่ฉากแอ็กชัน แต่เป็นฉากดราม่า ฉากที่เขากลับมาบ้านหลังจากลุงเบนเสีย และป้าเมย์ถามว่าเขาอยู่ไหน… แววตาของแอนดรูว์ที่เต็มไปด้วยความรู้สึกผิด ความโกรธ และความเสียใจ มันแตกสลายจนคนดูแทบขาดใจตาม
เอ็มม่า สโตน ในบท เกว็น สเตซี่ (และเคมีที่เปลี่ยนโลก)
นี่คือการปฏิวัติวงการ “นางเอกหนังซูเปอร์ฮีโร่” ครับ
ลืมภาพ “Damsel in Distress” (นางเอกที่รอให้คนช่วย) ไปได้เลย เกว็น สเตซี่ ของ เอ็มม่า สโตน คือ “คู่หู” ที่แท้จริง เธอฉลาด (เป็นหัวหน้าเด็กฝึกงานที่ออสคอร์ป), กล้าหาญ, และ “มีส่วนร่วม” ในการต่อสู้
เอ็มม่า สโตน มอบการแสดงที่เปี่ยมไปด้วยสติปัญญา ความอบอุ่น และความเด็ดเดี่ยว เธอไม่ใช่แค่ “คนรัก” ของปีเตอร์ แต่เธอคือ “สมอเรือ” ทางสติปัญญาและศีลธรรมของเขา
และเมื่อ แอนดรูว์ การ์ฟิลด์ กับ เอ็มม่า สโตน เข้าฉากด้วยกัน… มันคือ “เวทมนตร์” ครับ
เคมีของทั้งคู่คือสิ่งที่นักวิจารณ์ทุกคนพูดถึง มันไม่ใช่เคมีแบบ “เขียนบท” แต่มันคือเคมีที่ “เกิดขึ้นจริง” (ซึ่งตอนนั้นพวกเขาก็เดทกันจริงๆ) การพูดคุยของพวกเขาเต็มไปด้วยการ “ด้นสด” (Improvisation) ที่เป็นธรรมชาติ
- ฉากระเบียง ฉากที่ปีเตอร์พยายามจะชวนเกว็นเดท คือหนึ่งในฉากโรแมนติกคอมเมดี้ที่ดีที่สุดในหนังซูเปอร์ฮีโร่ มันกระอักกระอ่วน น่ารัก และ “จริง” อย่างไม่น่าเชื่อ
- ฉากที่เกว็นรู้ความจริง เธอไม่ได้กรี๊ด แต่เธอ “ตั้งสติ” และ “วิเคราะห์” สถานการณ์ เธอช่วยเขาทำแผล และเธอก็ “เลือก” ที่จะอยู่เคียงข้างเขา
ความสัมพันธ์นี้ไม่ใช่แค่ “พระเอก-นางเอก” แต่มันคือ “ทีมเวิร์ค” นี่คือหัวใจที่แข็งแกร่งที่สุดที่ทำให้ TASM ยืนหยัดได้อย่างสง่างามครับ
นักแสดง The Amazing Spider-Man สมทบที่หนักแน่น
- มาร์ติน ชีน (ลุงเบน) และ แซลลี่ ฟิลด์ (ป้าเมย์) ทั้งคู่มอบการแสดงที่ “สมจริง” มาร์ติน ชีน อาจจะมีบทน้อย แต่ข้อความเสียงสุดท้ายของเขา (The Voicemail) คือการตอกย้ำธีม “ความรับผิดชอบ” ในแบบฉบับใหม่ที่เจ็บปวดกว่าเดิม ส่วน แซลลี่ ฟิลด์ คือป้าเมย์ที่ยังไม่แก่ แต่เต็มไปด้วยความกังวลและความเข้มแข็งของแม่เลี้ยงเดี่ยวที่ต้องรับมือกับวัยรุ่นที่กำลังแตกสลาย
- รีส อีฟานส์ (ดร.เคิร์ท คอนเนอร์ส/The Lizard) เขาคือวายร้ายที่น่าเห็นใจ (Tragic Villain) อีฟานส์แสดงบทบาทของนักวิทยาศาสตร์ที่สิ้นหวัง (อยากได้แขนคืน) ได้อย่างยอดเยี่ยม แต่เมื่อกลายเป็น “The Lizard” พลังการแสดงของเขากลับถูกจำกัดด้วย CGI ที่บดบังใบหน้า และแรงจูงใจในช่วงท้ายที่อยากเปลี่ยนคนทั้งเมืองให้เป็นกิ้งก่า ก็ดูจะ “การ์ตูน” เกินไปเมื่อเทียบกับโทนหนังที่ปูมาทั้งเรื่อง นี่คือจุดที่น่าเสียดายเล็กน้อยในด้านการแสดง
ภาค 3 สุนทรียศาสตร์ของ “แมงมุม” ที่แท้จริง (The Visuals & Direction)
มาร์ก เว็บบ์ อาจจะใหม่สำหรับหนังบล็อกบัสเตอร์ แต่เขารู้ดีว่า “ภาพ” เล่าเรื่องได้อย่างไร TASM มีลายเซ็นทางภาพที่ชัดเจนมาก
การเคลื่อนไหว (The Movement)
นี่คือการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดจากการสวิงไหวแบบ “ลูกตุ้มนาฬิกา” ที่สง่างามของไรมี่
ใน TASM การเคลื่อนไหวของสไปเดอร์แมนถูกออกแบบมาให้ “อิงหลักฟิสิกส์” และ “สัญชาตญาณสัตว์” มากขึ้น
- การสวิงไหวที่ “สมจริง” คุณจะรู้สึกได้ถึง “แรงโน้มถ่วง” (Gravity) การสวิงของเขาไม่ใช่การ “บิน” แต่มันคือการ “ตกอย่างมีแบบแผน” เราจะเห็นเขาต้องวิ่งไต่กำแพงเพื่อสร้างแรงส่ง (Momentum) เราจะเห็นเขาเกือบพลาดตึก ร่างกายของเขาบิดเกร็งอย่างทรงพลัง มันดิบและน่าหวาดเสียว
- การต่อสู้แบบ “แมงมุม” เวลาที่เขาต่อสู้ในที่แคบ (เช่น ในรถไฟใต้ดิน หรือในโรงเรียน) เขาไม่ได้แค่ “ต่อย” แต่เขาใช้สภาพแวดล้อมให้เป็นประโยชน์ เขาคลาน, เขาเกาะเพดาน, เขาใช้ใยดึงสิ่งของ นี่คือการต่อสู้ที่ “สร้างสรรค์” และแสดงให้เห็นถึงความฉลาดของปีเตอร์
- ฉาก POV (Point-of-View) จุดเด่นที่สุดของภาคนี้คือการใช้ “มุมมองบุคคลที่หนึ่ง” ระหว่างการสวิงไหว มันคือประสบการณ์การชมที่ “ดื่มด่ำ” (Immersive) ที่สุดเท่าที่เคยมีมา มันทำให้คนดูรู้สึกเหมือนกำลังโหนใยไปทั่วนิวยอร์กจริงๆ มันเวียนหัว แต่มันก็ “น่าทึ่ง” สมชื่อเรื่อง
งานภาพและการออกแบบ (Cinematography & Design)
หนังเรื่องนี้ถูกย้อมด้วยโทนสี “เย็น” (Cool Tones) เน้นสีน้ำเงิน, สีเทา และความมืดของยามค่ำคืน มันสร้างบรรยากาศที่ลึกลับและอ้างว้าง ซึ่งสอดคล้องกับธีม “การค้นหาตัวตน” ของปีเตอร์
การตัดสินใจที่ยอดเยี่ยมคือการให้ปีเตอร์ “สร้างเครื่องยิงใย” (Web-Shooters) เอง ไม่ใช่ใยออร์แกนิก สิ่งนี้ไม่เพียงแต่เคารพคอมิกส์ต้นฉบับ แต่ยังตอกย้ำว่าปีเตอร์คนนี้คือ “อัจฉริยะด้านวิทยาศาสตร์” จริงๆ
อย่างไรก็ตาม การออกแบบ “ชุดสไปเดอร์แมน” กลายเป็นที่ถกเถียง ด้วยดีไซน์ที่ดูเหมือน “ชุดกีฬา” หรือ “ลูกบาสเกตบอล” (ตามที่แฟนๆ แซว) และดวงตาสีเหลือง แต่เมื่อมันอยู่ในการเคลื่อนไหว โดยเฉพาะในยามค่ำคืน มันกลับทำงานได้ดีอย่างน่าประหลาด มันดูเป็นชุดที่ “วัยรุ่นคนหนึ่งพอจะทำเองได้”
สิ่งที่ต้องติในงานภาพ คือการออกแบบ “The Lizard” ครับ การที่วายร้ายเป็น CGI ทั้งตัว ทำให้การต่อสู้ขาด “น้ำหนัก” ที่สมจริงไปบ้าง โดยเฉพาะการออกแบบใบหน้าที่ยังคง “ความเป็นมนุษย์” มากเกินไป (ไม่มีจมูกยื่นยาวแบบกิ้งก่า) ทำให้ความน่ากลัวของมันลดลงไปพอสมควร
บทสรุป การเริ่มต้นใหม่ที่ “น่าทึ่ง” ด้วย “หัวใจ”
The Amazing Spider-Man (2012) อาจไม่ใช่หนังที่สมบูรณ์แบบ มันพยายามดิ้นรนที่จะเล่าเรื่องราวกำเนิดใหม่ภายใต้เงาของความสำเร็จเก่า มันทิ้งปมไว้มากมายที่ (น่าเศร้า) ไม่เคยถูกคลี่คลาย
แต่ถ้าคุณมองข้าม “โครงเรื่อง” ที่คุ้นเคย และมองลึกเข้าไปใน “แก่นแท้” ของมัน…
คุณจะพบกับภาพยนตร์ที่กำกับด้วยสไตล์ที่ชัดเจน, มีฉากแอ็กชันที่ออกแบบมาอย่างชาญฉลาดและน่าตื่นตาตื่นใจ
และที่สำคัญที่สุด… คุณจะพบกับการแสดงที่ “มหัศจรรย์”
แอนดรูว์ การ์ฟิลด์ มอบจิตวิญญาณของปีเตอร์ ปาร์คเกอร์ ที่ซับซ้อน เจ็บปวด และยียวนได้อย่างไร้ที่ติ และ เอ็มม่า สโตน ได้สร้างมาตรฐานใหม่ให้กับนางเอกหนังฮีโร่ในบท เกว็น สเตซี่ ที่ทั้งฉลาดและกล้าหาญ
เคมีระหว่างคนทั้งสอง คือ “พลังวิเศษ” ที่แท้จริงของหนังเรื่องนี้ มันคือสิ่งที่ยึดเหนี่ยวอารมณ์ของผู้ชมไว้ได้อย่างสมบูรณ์ movieseries
The Amazing Spider-Man ไม่ใช่หนังที่พยายามจะ “ดีกว่า” ไตรภาคของ แซม ไรมี่… มันแค่พยายามที่จะ “แตกต่าง” และมันก็ทำสำเร็จในการมอบ “หัวใจ” ดวงใหม่ให้กับสไปเดอร์แมน ที่แม้จะบอบช้ำ แต่ก็ “น่าทึ่ง” อย่างแท้จริงครับ.
